Czy w Biblii są sprzeczności?

Krótka odpowiedź

Biblia przedstawia się jako czyste i wiarygodne Słowo Boże, a chrześcijanie wierzą, że nie sprzeciwia się sama sobie. Są miejsca trudne i relacje różniące się szczegółami, ale różnica w tym, co opowiedziano, nie jest błędem. Większość pozornych sprzeczności znika, gdy czyta się kontekst.

Wielu czyta Biblię z listą „sprzeczności” w głowie: w jednej relacji jest dwóch ludzi, w innej jeden; dwie Ewangelie podają różne szczegóły. To pytanie zasługuje na uczciwą odpowiedź. Przyjrzyjmy się najpierw temu, co Biblia mówi o sobie, a potem temu, jak naprawdę działają trudne miejsca.

Co Biblia mówi o sobie

Dawid opisuje słowa Pana wymownym obrazem.

Słowa Pańskie są słowa czyste, jako srebro wypławione w piecu glinianym, siedm kroć przelewane.
Ps 12:7 · Biblia Gdańska (1881)

Jamieson, Fausset i Brown rozumieją czystość tych słów jako brak jakiejkolwiek domieszki błędu, inaczej niż w rudzie, z której trzeba dopiero usunąć żużel. New Geneva Study Bible tłumaczy siedmiokrotnie oczyszczone srebro jako całkowicie oczyszczone. John MacArthur dodaje, że czystość charakteru Boga gwarantuje czystość Jego obietnic.

Tak traktował Pismo sam Jezus. W sporze z przeciwnikami powołał się na jedno słowo Starego Testamentu i sformułował zasadę.

Jeźliżeć one nazwał bogami, do których się stało słowo Boże, a nie może być Pismo skażone;
J 10:35 · Biblia Gdańska (1881)

MacArthur widzi w tych słowach potwierdzenie absolutnej dokładności i autorytetu Pisma. William MacDonald dodaje, że Pan wyraża tu wiarę w natchnienie Starego Testamentu.

O pochodzeniu Pisma mówi Paweł w swoim ostatnim liście.

Wszystko Pismo od Boga jest natchnione i pożyteczne ku nauce, ku strofowaniu, ku naprawie, ku ćwiczeniu, które jest w sprawiedliwości;
2 Tm 3:16 · Biblia Gdańska (1881)

Według New Geneva Study Bible Bóg jest źródłem i ostatecznie Autorem Pisma: pisali ludzie, ale z natchnienia Ducha Świętego, dlatego ma ono boski autorytet. MacArthur dodaje, że Bóg zwykle używał umysłu, słownictwa i doświadczenia autorów, by przekazać swoje Słowo, a natchnienie dotyczy pism, nie autorów jako osób. Dlatego w Biblii widać ludzki styl i różne punkty widzenia, a mimo to pozostaje ona Słowem Bożym.

Trudne do zrozumienia nie znaczy sprzeczne

Sam Piotr przyznaje, że w Piśmie są trudności.

Jako i we wszystkich listach swoich mówiąc o tych rzeczach, między któremi są niektóre rzeczy trudne ku wyrozumieniu, które nieumiejętni i niestateczni wykręcają jako i inne pisma, ku swemu własnemu zatraceniu.
2 P 3:16 · Biblia Gdańska (1881)

Zwróć uwagę, jak Piotr je nazywa: trudne do zrozumienia, a nie błędne. MacDonald, cytując Alberta Barnesa, pisze, że trudność nie tkwi w stylu Pawła, lecz w wielkości prawd, których nauczał. Wymienia Trójcę, Boże wybranie i wolną wolę człowieka oraz tajemnicę cierpienia i mówi, że nie należy się niepokoić, gdy znajdujemy pytania przerastające nasze rozumienie: Słowo Boże jest niewyczerpane. Piotr stawia też listy Pawła na równi z pozostałymi Pismami, a New Geneva Study Bible zauważa, że zgadza się to z jednością apostolskiego autorytetu.

Przykład: jeden człowiek czy dwóch?

Weźmy klasyczny przypadek. Mateusz pisze, że Jezus spotkał dwóch opętanych w krainie Gergezeńczyków (Mateusza 8:28). Marek i Łukasz mówią o jednym (Marka 5:2, Łukasza 8:27). Czy to sprzeczność?

New Geneva Study Bible odpowiada, że może tylko jeden był szczególnie dziki, dlatego Marek i Łukasz mówią o nim, a dla Mateusza ważne było, że świadków jest dwóch. Poza tym Marek i Łukasz nie piszą, że był jedyny. John Wesley również uważa te relacje za zgodne: Marek i Łukasz wspominają zapewne tego bardziej dzikiego. Ta sama Biblia studyjna przypuszcza, że Mateusz mógł porządkować wydarzenia tematycznie, a nie ściśle chronologicznie. Co do miejsca, wszyscy trzej ewangeliści nazywają okolicę ogólnie, a wymienione miejscowości leżą niedaleko siebie.

Tak działa większość różnic. Łukasz mówi, jak pisał: starannie badał i opierał się na tym, co przekazali naoczni świadkowie (Łukasza 1:1–4). MacArthur zauważa, że Łukasz miał czas porozmawiać z wieloma osobami, które widziały służbę Jezusa. Kilku autorów, z których każdy wybiera to, co ważne dla jego czytelników, nie opowie tego samego słowo w słowo. Powiedzieć mniej to nie znaczy zaprzeczyć.

Jak czytać trudne miejsca

Chrześcijanie nie twierdzą, że mają odpowiedź na każdy szczegół, a w kilku miejscach wierzący różnią się co do tego, jak najlepiej uzgodnić relacje. Ale w wielu przypadkach, jak z dwoma ludźmi powyżej, uwaga na kontekst, czytelników i cel autora usuwa trudność.

Jeśli jakieś miejsce cię niepokoi, nie poprzestawaj na tym. Przeczytaj cały rozdział, porównaj relacje równoległe i zobacz, co piszą komentatorzy. Zanieś pytanie do Boga i innych wierzących, a nie dziw się, jeśli dowiesz się czegoś nowego. Możesz zacząć od Jak studiować Biblię?, a jeśli chcesz zrozumieć, jak powstały księgi, od Kto napisał Biblię?.