Zesłanie Ducha Świętego: czym jest Pięćdziesiątnica według Biblii?

Krótka odpowiedź

Pięćdziesiątnica była żydowskim Świętem Tygodni, obchodzonym pięćdziesiąt dni po Passze. W to święto, wkrótce po zmartwychwstaniu i wniebowstąpieniu Jezusa, Duch Święty zstąpił na Jego uczniów w Jerozolimie, Piotr głosił Chrystusa i około trzech tysięcy ludzi uwierzyło. Chrześcijanie wspominają ten dzień jako początek Kościoła.

W Polsce ten dzień nazywa się Zesłaniem Ducha Świętego albo po prostu Zielonymi Świątkami. Biblijna nazwa, Pięćdziesiątnica, pochodzi od greckiego słowa oznaczającego „pięćdziesiąty”. W Biblii oznacza ona dwie rzeczy, które do siebie należą: starotestamentowe święto żniw i dzień z drugiego rozdziału Dziejów Apostolskich, w którym Duch Święty zstąpił na pierwszych uczniów Jezusa. Aby zrozumieć to drugie, warto zacząć od pierwszego.

Święto żniw pięćdziesiąt dni po Passze

Bóg dał Izraelowi święto, które liczono od dni paschalnych.

Naliczycie także sobie od dnia pierwszego po sabacie, od dnia, któregoście ofiarowali snop podnoszenia, siedem tygodni zupełnych niech będzie. Aż do pierwszego dnia po siódmym tygodniu naliczycie pięćdziesiąt dni; tedy ofiarować będziecie ofiarę śniedną nową Panu.
Kpł 23:15–16 · Biblia Gdańska (1881)

Od dnia, w którym składano pierwszy snop nowych zbiorów, odliczano siedem pełnych tygodni, a pięćdziesiątego dnia przypadało święto. Dlatego nazywano je też Świętem Tygodni (Powtórzonego Prawa 16:10). Matthew Henry wyjaśnia, że pierwszy snop otwierał żniwa, a Pięćdziesiątnica uroczyście je zamykała: w tym dniu składano dwa chleby z nowej pszennej mąki (Kapłańska 23:17). Komentarz praktyczny do Nowego Testamentu dodaje, że w liturgii tego święta wielokrotnie wspominano przekazanie Mojżeszowi Prawa na Synaju.

John MacArthur widzi w tym obraz. Pięćdziesiątnica była świętem pierwocin, a w tym dniu Duch przyszedł jako zadatek tego, co Bóg obiecał swojemu ludowi. Zgromadzeni wtedy wierzący stali się pierwocinami wielkiego żniwa, które miało dopiero nadejść.

Obietnica Ducha

W noc przed śmiercią Jezus przygotował uczniów na swoje odejście i dał im obietnicę.

A ja prosić będę Ojca, a innego pocieszyciela da wam, aby z wami mieszkał na wieki, Onego Ducha prawdy, którego świat przyjąć nie może; bo go nie widzi, ani go zna; lecz wy go znacie, gdyż u was mieszka i w was będzie.
J 14:16–17 · Biblia Gdańska (1881)

MacArthur wyjaśnia, że „inny” znaczy tu „taki sam”: ktoś podobny do Jezusa, kto zajmie Jego miejsce i będzie kontynuował Jego dzieło. Komentarz praktyczny zauważa, że greckie słowo „Paraklet” wyraża skuteczną pomoc, wstawiennictwo i obronę, a polskie „Pocieszyciel” oddaje tylko część jego znaczenia. William MacDonald dodaje, że w Starym Testamencie Duch przychodził na ludzi tylko na pewien czas, a teraz miał pozostać z wierzącymi na zawsze.

Po zmartwychwstaniu Jezus polecił uczniom czekać w Jerozolimie, aż otrzymają moc z wysokości i staną się Jego świadkami aż po krańce ziemi (Dzieje Apostolskie 1:4–5, Dzieje Apostolskie 1:8).

Co się wydarzyło w dniu Pięćdziesiątnicy

Gdy nadszedł dzień święta, wierzący byli razem.

A gdy przyszedł dzień pięćdziesiąty, byli wszyscy jednomyślnie pospołu. Tedy się stał z prędka z nieba szum, jakoby przypadającego wiatru gwałtownego i napełnił wszystek dom, kędy siedzieli. I ukazały się im rozdzielone języki na kształt ognia, który usiadł na każdym z nich. I napełnieni są wszyscy Duchem Świętym, a poczęli mówić innemi językami, jako im Duch on dawał wymawiać.
Dz 2:1–4 · Biblia Gdańska (1881)

Komentarz praktyczny wyjaśnia, że „wszyscy” to nie tylko apostołowie, lecz wszyscy wierni, którzy modlili się razem w Wieczerniku (Dzieje Apostolskie 1:15). Łukasz dobiera słowa ostrożnie: był szum jakby wiatru i języki jakby z ognia. MacDonald podkreśla, że były to znaki, które można było usłyszeć i zobaczyć. MacArthur przypomina, że wiatr często obrazuje w Piśmie Ducha (Jana 3:8), a ogień jest znakiem Bożej obecności, jak w płonącym krzewie (Wyjścia 3:2).

Z powodu święta Jerozolima była pełna żydowskich pielgrzymów z wielu krajów. Henry zauważa, że Duch został wylany właśnie w czasie tak licznego święta, aby wieść o tym rozeszła się jak najdalej. Łukasz wymienia obecne narody, a każda grupa słyszała wierzących mówiących w jej własnym języku o wielkich dziełach Bożych (Dzieje Apostolskie 2:5–11). Jedni się zdumiewali, inni szydzili, że uczniowie są pijani (Dzieje Apostolskie 2:12–13).

Wtedy wystąpił Piotr. MacDonald zauważa, że człowiek, który kilka tygodni wcześniej zaparł się Pana, teraz mówił odważnie jak lew. Była dopiero dziewiąta rano, powiedział Piotr, zdecydowanie za wcześnie na pijaństwo. To, co widzieli, zapowiedział prorok Joel.

Aleć to jest ono, co przepowiedziano przez proroka Joela: I będzie w ostateczne dni, (mówi Bóg): Wyleję z Ducha mego na wszelkie ciało, a prorokować będą synowie wasi i córki wasze, a młodzieńcy wasi widzenia widzieć będą, a starcom waszym sny się śnić będą.
Dz 2:16–17 · Biblia Gdańska (1881)

MacArthur wyjaśnia, że „ostatnie dni” to cały okres od pierwszego przyjścia Chrystusa do Jego powrotu. Następnie Piotr głosił Jezusa: ukrzyżowanego przez ludzi, wskrzeszonego przez Boga, wywyższonego na prawicę Boga i teraz Tego, który wylał Ducha (Dzieje Apostolskie 2:22–36). Słuchacze byli poruszeni do głębi.

A to słysząc, przerażeni są na sercu i rzekli do Piotra i do innych Apostołów: Cóż mamy czynić, mężowie bracia? Tedy Piotr rzekł do nich: Pokutujcie, a ochrzcij się każdy z was w imieniu Jezusa Chrystusa na odpuszczenie grzechów, a weźmiecie dar Ducha Świętego. Albowiemci wam ta obietnica należy i dziatkom waszym, i wszystkim, którzy daleko są, którekolwiek by powołał Pan, Bóg nasz.
Dz 2:37–39 · Biblia Gdańska (1881)

Komentarz praktyczny wyjaśnia, że wezwanie do nawrócenia oznacza radykalną przemianę całego dotychczasowego sposobu myślenia: inne spojrzenie na Boga, na bliźnich i na siebie. MacArthur dodaje, że słuchacze nagle zrozumieli, iż odrzucili własnego Mesjasza. Darem, który obiecuje Piotr, jest sam Duch Święty, a obietnica sięga także tych, „którzy są daleko”. Skutek był zdumiewający.

Którzy tedy wdzięcznie przyjęli słowa jego, ochrzczeni są i przystało dnia onego dusz około trzech tysięcy.
Dz 2:41 · Biblia Gdańska (1881)

Co Pięćdziesiątnica znaczy dla chrześcijan

Pięćdziesiątnica pokazuje, że Jezus dotrzymał słowa. Obiecany Duch przyszedł i teraz mieszka w każdym, kto należy do Chrystusa (Rzymian 8:9). MacDonald nazywa ten dzień narodzinami Kościoła: od tej chwili wierzący zostali złączeni w jedno ciało.

Pokazuje też zasięg Ewangelii. Komentarz praktyczny zestawia ten dzień z wieżą Babel: tam pycha ludzi sprawiła, że przestali się rozumieć, a tu ludzie z wielu narodów usłyszeli jedno orędzie o Jezusie we własnych językach.

Wreszcie Pięćdziesiątnica pokazuje, do czego służy moc Ducha. Nie przyszedł On po to, by wywyższyć uczniów, lecz by uczynić ich świadkami Chrystusa. Ten sam Duch także dziś wydaje w wierzących swój owoc, o którym pisze Paweł: Czym jest owoc Ducha? Święto obchodzone siedem tygodni po Wielkanocy przypomina, że zmartwychwstały Pan nie zostawił swojego ludu samego.