Jak przebaczyć komuś, kto mnie skrzywdził?

Krótka odpowiedź

Przebaczyć znaczy uwolnić człowieka od długu za wyrządzone zło tak, jak Bóg w Chrystusie uwolnił ciebie. To decyzja woli, którą można podjąć, ufając Bogu, że osądzi sprawiedliwie, jeszcze zanim ból minie.

Niewiele rzeczy w życiu chrześcijanina przychodzi tak trudno, jak przebaczenie komuś, kto nas głęboko zranił. Biblia nie traktuje tego jako drobiazgu ani jako samego uczucia. Czyni przebaczenie częścią naśladowania Jezusa i podaje powód, który je umożliwia: nam przebaczono pierwszym.

Przebaczajcie, jak Bóg przebaczył wam

Paweł opiera całe przykazanie na tym, co Bóg już uczynił.

A bądźcie jedni przeciwko drugim dobrotliwi, miłosierni, odpuszczając sobie, jako wam Bóg w Chrystusie odpuścił.
Ef 4:32 · Biblia Gdańska (1881)

Komentarz praktyczny do Nowego Testamentu zauważa, że wierni mają być dla siebie dobrzy i miłosierni, co ma się wyrazić w niewyczerpanej gotowości do wzajemnego przebaczania, a najgłębszą racją tej trudnej postawy jest Odkupienie, czyli wielkie przebaczenie wszystkich grzechów przez Ojca dzięki ofierze Chrystusa. MacArthur dodaje, że komu Bóg tyle przebaczył, temu tym bardziej przystoi przebaczać innym niewielkie przewinienia, i wskazuje przypowieść z Mateusza 18 jako najbardziej wymowny obraz tej prawdy. To samo mówi Paweł w liście do Kolosan.

Znaszając jedni drugich i odpuszczając sobie wzajemnie, jeźli ma kto przeciw komu skargę: jako i Chrystus odpuścił wam, tak i wy.
Kol 3:13 · Biblia Gdańska (1881)

William MacDonald pisze, że znoszenie się nawzajem oznacza cierpliwość wobec błędów i dziwactw braci. Często potrzebujemy Bożej łaski, by znosić cechy innych, tak jak oni jej potrzebują, by znosić nasze.

Przebaczenie zaczyna się więc nie od przeprosin drugiej strony, lecz od przypomnienia sobie, ile jesteśmy winni Bogu.

Ile razy?

Piotr uważał się za wspaniałomyślnego.

Tedy przystąpiwszy do niego Piotr, rzekł: Panie! wielekroć zgrzeszy przeciwko mnie brat mój, a odpuszczę mu? czyż aż do siedmiu kroć? I rzekł mu Jezus: Nie mówię ci aż do siedmiu kroć, ale aż do siedmdziesiąt siedmiu kroć.
Mt 18:21–22 · Biblia Gdańska (1881)

Komentarz praktyczny wyjaśnia, że siódemka wyraża tu ideę pewnej doskonałości, a pytanie Piotra oznacza raczej nieskończoną liczbę aktów przebaczenia niż konkretną liczbę; rabini dopuszczali przebaczanie trzykrotne. Odpowiedź Jezusa jeszcze mocniej akcentuje tę myśl. MacDonald dodaje, że Jezus nie chciał, byśmy dosłownie liczyli do 490, lecz użył liczby, która oznacza nieokreśloną ilość razy. Matthew Henry zauważa, że w liczeniu darowanych przewinień jest coś niewłaściwego, bo sugeruje zamiar zemsty, gdy miara się dopełni.

Potem Jezus opowiedział o słudze, któremu darowano ogromny dług, a który nie darował drobnego swemu współsłudze (Mateusza 18:23–35). Komentarz praktyczny nazywa tę przypowieść poglądową lekcją Bożego miłosierdzia i ludzkiej bezwzględności i wskazuje, że dłużnik absolutnie nie był w stanie spłacić swojej należności. MacDonald stosuje ją wprost: Bóg w pełni zapłacił dług, którego nigdy nie moglibyśmy spłacić, jak więc możemy odmówić darowania małego?

Co się dzieje, gdy nie przebaczamy

Zaraz po modlitwie „Ojcze nasz” Jezus wraca do tego jednego punktu.

Bo jeźli odpuścicie ludziom upadki ich, odpuści i wam Ojciec wasz niebieski; A jeźli nie odpuścicie ludziom upadków ich, i Ojciec wasz nie odpuści wam upadków waszych.

Mt 6:14–15 · Biblia Gdańska (1881)

To trudne słowa i nie znaczą, że zasługujemy na zbawienie przebaczaniem. Komentarz praktyczny odczytuje te wiersze jako sformułowanie prawa: przebaczenie innym jest warunkiem uzyskania przebaczenia Bożego. MacArthur wyjaśnia, że nie chodzi o to, by Bóg odbierał usprawiedliwienie tym, którym już przebaczył w Chrystusie. Takie przebaczenie, całkowite uwolnienie od winy, należy do wszystkich, którzy są w Chrystusie. Wierzącym, którzy nie przebaczają, odmawia się natomiast codziennego oczyszczenia z grzechu przy wyznaniu win, które MacArthur porównuje do obmycia nóg, a nie do kąpieli. MacDonald też mówi, że ojcowskie przebaczenie, o którym mowa w modlitwie, jest warunkowe.

Czym przebaczenie jest, a czym nie

Przebaczenie jest decyzją i wyprzedza uczucia. MacDonald w komentarzu do Łukasza pisze, że skrzywdzony chrześcijanin powinien najpierw przebaczyć winowajcy w sercu, co chroni jego własne serce przed goryczą, a potem sam pójść do tej osoby (Łukasza 17:3–4). Henry dodaje, że nawet jeśli ktoś się nie żałuje, nie wolno żywić do niego złości ani myśleć o zemście.

Nie znaczy to, że krzywda nie miała znaczenia. Nie znaczy też, że trzeba wrócić do dawnej bliskości: Henry zauważa, że gdy winowajca się nie nawraca, nie jesteśmy już zobowiązani do tak swobodnych i zażyłych stosunków jak wcześniej. Przebaczyć to nie to samo, co od razu znów zaufać.

Nie znaczy to również pozwolić złu zwyciężyć. Paweł mówi, by zostawić miejsce gniewowi Bożemu (Rzymian 12:19). Komentarz praktyczny zauważa, że Apostoł zna to zalecenie jako ideał, którego urzeczywistnienie bywa niemal niemożliwe dla ludzi obciążonych skutkami grzechu, a posłuszeństwo mu może wymagać życiowego heroizmu. Możemy oddać sprawę Sędziemu, który wszystko widzi.

Jeśli rana jest głęboka, przebaczenie może wymagać czasu i wielu ponawianych decyzji. Proś Boga o siłę do przebaczenia i porozmawiaj z kimś, komu ufasz, na przykład z pastorem albo dojrzałym przyjacielem, a przy ciężkiej ranie także z psychologiem. Jeśli ktoś nadal cię krzywdzi, przebaczenie nie znaczy pozostawania w niebezpieczeństwie: najpierw zadbaj o bezpieczeństwo i pomoc. Więcej wersetów na ten temat znajdziesz w zestawieniu Cytaty z Biblii o przebaczeniu.