Czym jest pokuta według Biblii?

Krótka odpowiedź

Pokuta to zmiana myślenia i serca wobec grzechu: zobaczyć go tak, jak widzi go Bóg, i odwrócić się od niego ku Niemu. To więcej niż żal, a idzie w parze z wiarą w Chrystusa i Bożą obietnicą przebaczenia.

Wielu ludzi, słysząc słowo „pokuta”, myśli o samobiczowaniu albo ponurym obrzędzie. Biblia ma na myśli coś zupełnie innego i dużo bardziej pocieszającego. Pokuta to droga do domu: chwila, gdy człowiek przestaje iść własną drogą i wraca do Boga.

Pokuta przewija się przez całe przesłanie Jezusa i Jego apostołów. Żeby zrozumieć, czym jest, warto najpierw zobaczyć, czym nie jest, potem jak Biblia opisuje serce, które się odwraca, i wreszcie co Bóg robi w odpowiedzi.

Zmiana myślenia, która zmienia kierunek

John MacArthur wyjaśnia, że wezwanie Jana Chrzciciela u Mateusza nie jest abstrakcyjną zmianą myśli ani zwykłym żalem, lecz całkowitym porzuceniem grzechu, którego owocem jest sprawiedliwość. Takim samym wezwaniem Jezus zaczął swoje nauczanie.

Tak samo głosił Piotr po uzdrowieniu chromego.

Przetoż pokutujcie, a nawróćcie się, aby były zgładzone grzechy wasze.
Dz 3:19 · Biblia Gdańska (1881)

Komentarz Praktyczny zauważa, że ponaglenie Piotra do pokuty świadczy o tym, iż nieświadomość słuchaczy była zawiniona: mieli wszystko, by rozpoznać w Jezusie Mesjasza, więc pozostało im pokutować i nawrócić się, aby ich grzechy mogły być zgładzone. MacArthur dodaje, że słowo „zgładzone” porównuje przebaczenie do zmywania atramentu z papieru. Dlatego Jezus mógł jednym tchem wezwać i do pokuty, i do wiary (Marka 1:15). To dwie strony jednego zwrotu. O drugiej stronie piszemy w artykule Czym jest wiara?.

Smutek według Boga i smutek tego świata

Paweł pisze do Koryntian o dwóch rodzajach smutku.

Albowiem smutek, który jest według Boga, pokutę sprawuje ku zbawieniu, której nikt nie żałuje; ale smutek według świata sprawuje śmierć.
2 Kor 7:10 · Biblia Gdańska (1881)

Komentarz Praktyczny podkreśla, że nie ma prawdziwego żalu bez smutku, a jego istotą jest smucić się tym, że się Boga obraziło. To smutek, który pochodzi od Boga i prowadzi do zbawiennego nawrócenia. William MacDonald podaje wyrazisty przykład: Judasz. Nie żałował śmierci Pana Jezusa, do której doprowadził jego grzech, lecz strasznych plonów, które sam zebrał. MacArthur określa smutek światowy jako wyrzuty niepoświęconego sumienia, niewiele więcej niż zranioną dumę przyłapanego, a prowadzi on do wstydu, rozpaczy, użalania się nad sobą i beznadziei. Prawdziwa pokuta, mówi, jest smutkiem wzbudzonym przez Ducha Świętego i leży w samym sercu zbawienia.

To dobra wiadomość dla tych, którzy boją się, że żałują za mało. Miarą pokuty nie jest to, jak bardzo jest ci źle, lecz to, czy zwracasz się do Boga.

Niebo się cieszy

Jezus opowiada trzy przypowieści o tym, co zgubione i odnalezione, i prowadzi je do jednej myśli.

Powiadam wam, że taka będzie radość w niebie nad jednym grzesznikiem pokutującym, więcej niż nad dziewięćdziesiąt i dziewięciu sprawiedliwych, którzy nie potrzebują pokuty.
Łk 15:7 · Biblia Gdańska (1881)

MacArthur zauważa, że chodzi tu o radość samego Boga, na przekór szemraniu faryzeuszy na ziemi, a „sprawiedliwi, którzy nie potrzebują nawrócenia” to ci, którzy uważają się za sprawiedliwych. MacDonald zastrzega, że werset nie znaczy, iż są ludzie, którzy rzeczywiście nie potrzebują pokuty: wszyscy są grzesznikami i wszyscy muszą się nawrócić, by być zbawieni.

Trzecia przypowieść, o synu marnotrawnym, pokazuje, jak pokuta wygląda w człowieku.

Potem przyszedłszy do siebie, rzekł: O jako wiele najemników ojca mego mają dosyć chleba, a ja od głodu ginę! Wstawszy tedy, pójdę do ojca mego i rzekę mu: Ojcze! zgrzeszyłem przeciwko niebu i przed tobą. I nie jestem godzien więcej być nazywany synem twoim, uczyń mię jako jednego z najemników twoich. Tedy wstawszy, szedł do ojca swego. A gdy on jeszcze był opodal, ujrzał go ojciec jego, i użaliwszy się go, przybieżał, a padłszy na szyję jego, pocałował go.
Łk 15:17–20 · Biblia Gdańska (1881)

MacArthur zwraca uwagę, że nieustanne grzeszenie doprowadziło syna do bankructwa i głodu, i wtedy „zastanowił się”: zrozumiał nie tylko beznadziejność swojego położenia, ale i powagę grzechu przeciw ojcu. A ojciec, jak pisze, wyczekiwał jego powrotu. Bóg nie czeka, aż sami się uporządkujemy. Na sam zwrot odpowiada Ojciec, który wypatrywał drogi. Całą historię opisano w artykule Przypowieść o synu marnotrawnym: streszczenie i interpretacja.

Wyznanie i przebaczenie

Co się dzieje, gdy wracamy? Jan daje obietnicę.

Jeźlibyśmy wyznali grzechy nasze, wiernyć jest Bóg i sprawiedliwy, aby nam odpuścił grzechy i oczyścił nas od wszelkiej nieprawości.
1 J 1:9 · Biblia Gdańska (1881)

Komentarz Praktyczny zauważa, że zwolennicy błędu powoływali się na swoją rzekomą bezgrzeszność, co podważało konieczność wyznawania grzechów. MacDonald pisze, że Bóg jest wierny, bo obiecał przebaczać i dotrzyma słowa, i sprawiedliwy, bo ma słuszną podstawę do przebaczenia: zastępczą śmierć Chrystusa. Dodaje, że prawdziwe wyznanie znaczy nazwać swoje grzechy przed Bogiem po imieniu, stanąć po Jego stronie przeciw nim i je porzucić.

Pokuta nie jest zapłatą, która kupuje przebaczenie. Przebaczenie opiera się na tym, co zrobił Chrystus, a pokuta jest sposobem, w jaki je przyjmujemy. Jeśli nie wiesz, od czego zacząć, zacznij od tego, od czego zaczął syn: przyznaj się, zawróć i idź do domu.