Psalm 91: tekst i interpretacja

Krótka odpowiedź

Psalm 91 to pieśń zaufania: kto uczynił Boga swoim domem, może stawić czoło niebezpieczeństwu, nie żyjąc w lęku, bo Bóg jest jego ucieczką i twierdzą. Psalm nie obiecuje, że wierzący nigdy nie będzie cierpiał, ale że Bóg będzie z nim w niedoli i w końcu go wybawi.

Psalm 91 żywymi obrazami opisuje, jak Bóg chroni tych, którzy Mu ufają: skrzydła, tarcza, aniołowie, którzy niosą na rękach. Matthew Henry streszcza jego temat prosto: kto przez wiarę wybiera Boga na swego obrońcę, znajdzie w Nim wszystko, czego potrzebuje. Zobaczmy, o czym mówi ten psalm, fragment po fragmencie, i jak dobrze go czytać.

O numeracji: w Biblii Gdańskiej i w większości współczesnych przekładów to Psalm 91. W tradycji prawosławnej i w starszych wydaniach katolickich, które idą za dawną numeracją grecką, ten sam psalm ma numer 90.

Bezpieczny w ukryciu Najwyższego

Ten, który mieszka w ochronie Najwyższego, i w cieniu Wszechmocnego przebywać będzie; Rzecze Panu: Nadzieja moja i zamek mój, Bóg mój, w nim nadzieję mieć będę.
Ps 91:1–2 · Biblia Gdańska (1881)

Pierwsze wersety podają temat całego psalmu. Jego obietnice są dla tego, kto mieszka przy Bogu, a nie zagląda do Niego tylko w kryzysie. Henry opisuje takiego człowieka jako kogoś, kto jest w Bogu u siebie i stale wzywa Go w modlitwie. John MacArthur wyjaśnia, że imię Najwyższy podkreśla, iż żadne zagrożenie Go nie przemoże, a cień w kraju palącego słońca oznacza troskę i ochronę.

Werset 2 zamienia ogólną prawdę w osobiste wyznanie: psalmista nazywa Pana swoją własną ucieczką.

Onci zaiste wybawi cię z sidła łowczego, i z powietrza najjadowitszego. Pierzem swem okryje cię, a pod skrzydłami jego bezpiecznym będziesz; prawda jego tarczą i puklerzem.
Ps 91:3–4 · Biblia Gdańska (1881)

Sidło ptasznika to ukryta pułapka. MacArthur rozumie je jako wszelkie zamysły przeciw życiu wierzącego, a zarazę jako śmiertelne choroby i epidemie. Henry odnosi oba obrazy także do duszy: sidło to pokusy szatana, a zaraza to zaraźliwość grzechu. Przed tym wszystkim Bóg osłania swoich jak ptak swoje pisklęta (Powtórzonego Prawa 32:11); tego samego obrazu Jezus użył o sobie (Mateusza 23:37). Tarczą jest Boża wierność Jego obietnicom.

Bez lęku w nocy i w dzień

Nie ulękniesz się strachu nocnego, ani strzały latającej we dnie; Ani zarazy morowej, która przechodzi w ciemności, ani powietrza morowego, które zatraca w południe. Padnie po boku twym tysiąc, a dziesięć tysięcy po prawej stronie twojej; ale się do ciebie nie przybliży. Tylko to oczyma twemi obaczysz, a nagrodę niepobożnych oglądasz.
Ps 91:5–8 · Biblia Gdańska (1881)

Te wersety obejmują każdą porę: nocny strach, strzałę w dzień, zarazę w ciemności i zniszczenie w południe. Nawet gdy obok padają tysiące, wierzący, jak pisze MacArthur, jest tak chroniony, że tylko patrzy na zniszczenie. Henry ujmuje to w równowadze: mądrość chroni wierzących przed lękiem bez powodu, a wiara przed lękiem ponad miarę.

Ponieważeś ty Pana, który jest nadzieją moją, i Najwyższego, za przybytek swój położył: Nie spotka cię nic złego, ani jaka plaga przybliży się do namiotu twego.
Ps 91:9–10 · Biblia Gdańska (1881)

Psalm powtarza swój warunek: obietnica jest dla tego, kto uczynił Najwyższego swoim mieszkaniem. Ochrona wiąże się z relacją z Bogiem, a nie z poprawnie odmówionymi słowami.

Aniołowie i obietnica, którą wypaczył diabeł

Albowiem Aniołom swoim przykazał o tobie, aby cię strzegli na wszystkich drogach twoich. Na rękach nosić cię będą, byś snać nie obraził o kamień nogi twojej. Po lwie, i po bazyliszku deptać będziesz, lwię i smoka podepczesz.
Ps 91:11–13 · Biblia Gdańska (1881)

Gdy diabeł kusił Jezusa, zacytował właśnie te wersety i namawiał Go, by rzucił się w dół ze szczytu świątyni (Mateusza 4:6). Jezus odpowiedział słowami Pisma, że nie wolno kusić Boga (Mateusza 4:7). MacArthur pisze, że szatan całkowicie wypaczył sens psalmu: fragment o zaufaniu Panu wykorzystał, by usprawiedliwić wystawianie Boga na próbę. William MacDonald dodaje, że Bóg obiecał strzec Mesjasza, ale na drodze posłuszeństwa; domaganie się obietnicy poza posłuszeństwem byłoby kuszeniem Boga.

Bóg rzeczywiście troszczy się o swoich przez aniołów (Hebrajczyków 1:14). Lew i wąż to według MacArthura obraz wszelkich śmiertelnych ataków, przed którymi chroni Bóg. Przypominają obietnicę Jezusa, że uczniowie będą deptać po wężach i po całej mocy nieprzyjaciela (Łukasza 10:19).

Odpowiedź samego Boga

Iż się we mnie, mówi Pan, rozkochał, wyrwę go, i wywyższę go, przeto, iż poznał imię moje. Będzie mię wzywał, a wysłucham go; Ja z nim będę w utrapieniu, wyrwę go, i uwielbię go. Długością dni nasycę go, i okażę mu zbawienie moje.
Ps 91:14–16 · Biblia Gdańska (1881)

W trzech ostatnich wersetach mówi sam Bóg. Miłość, jak wyjaśnia MacArthur, oznacza tu tęsknotę i pragnienie Boga. I Bóg obiecuje być z nim w niedoli. Henry zauważa, że Bóg wybawi wierzącego we właściwym czasie, a do tego czasu będzie z nim w utrapieniu.

Długie życie rozumie się różnie. MacArthur widzi w nim starotestamentową obietnicę za posłuszeństwo, którą prorocy odnoszą do przyszłego Królestwa. Henry pisze, że wierzący będzie żył, dopóki nie wykona swojego dzieła na ziemi. Obietnica ukazania Bożego zbawienia sięga poza to życie.

Kto napisał Psalm 91?

W tekście hebrajskim psalm nie ma nagłówka, więc jego autor nie jest znany. Dawni nauczyciele żydowscy przypisywali go Mojżeszowi, bo następuje po jego modlitwie (Psalm 90). Henry uważa to za niemożliwe i dopuszcza, że napisał go Dawid, według niektórych w czasie zarazy (2 Samuela 24:15). Sens psalmu nie zależy od rozstrzygnięcia tej kwestii.

Jak chrześcijanie czytają Psalm 91 dzisiaj

Psalm 91 nie jest amuletem. Moc nie tkwi w słowach na papierze, lecz w Bogu, o którym mówią, a Bogu się ufa, a nie się Nim posługuje.

Nie jest też obietnicą, że wierzący nigdy nie zachoruje, nie ucierpi i nie umrze. Henry pisze, że utrapienie może przyjść także do wierzącego, ale nie na jego szkodę, tylko dla jego dobra. MacArthur ujmuje to tak: bez przyzwolenia Pana nic nie zaszkodzi Bożemu dziecku. Pawła bito i przeżył katastrofy statków (2 Koryntian 11:25–27), a Jezus powiedział uczniom, że na świecie będą mieli ucisk (Jana 16:33).

Komentatorzy różnią się w tym, jak bezpośrednio psalm mówi o Chrystusie. Henry wybiera drogę środka: obietnice najlepiej pasują do Chrystusa i przez Niego należą do wszystkich wierzących.

Jak modlić się Psalmem 91

Uczyń go osobistym. Ogólna obietnica pociesza niewiele, dopóki nie nazwiemy Boga swoją ucieczką. Przeczytaj wersety 1 i 2 jako własną modlitwę.
Mieszkaj, a nie tylko odwiedzaj. Obietnice zaczynają się od życia blisko Boga i stałej modlitwy.
Nie kuś Boga. Zaufanie czeka na Niego na drodze obowiązku, a nie szuka niebezpieczeństwa, by zmusić Go do działania.
Trzymaj się wersetu 15. Jeśli niedola mimo wszystko przyjdzie, nie znaczy to, że Bóg cię zawiódł. Obiecał być z tobą w niej.

Psalm 91 nie usuwa z naszej drogi wszystkich niebezpieczeństw. Daje miejsce, gdzie można ustać pośród nich, w cieniu Wszechmocnego.