Kim byli Trzej Królowie (Mędrcy ze Wschodu)?

Krótka odpowiedź

Trzej Królowie to według Mateusza 2 mędrcy ze Wschodu, prawdopodobnie z Persji lub Babilonii, którzy badali gwiazdy. Prowadzeni przez gwiazdę przybyli do Jerozolimy i Betlejem, aby oddać pokłon nowo narodzonemu Królowi żydowskiemu, i ofiarowali Mu złoto, kadzidło i mirrę. Biblia nie mówi, że było ich trzech, nie nazywa ich królami i nie podaje ich imion.

W szopkach i w orszakach 6 stycznia widzimy trzech królów w koronach. Biblia opowiada ich historię inaczej. O mędrcach mówi tylko Mateusz, w dwunastu wersetach (Mateusza 2:1–12), a jego relacja jest prostsza i zarazem bardziej zaskakująca niż tradycja.

Mędrcy ze Wschodu

Mateusz zaczyna od czasu, miejsca i gości.

A gdy się Jezus narodził w Betlehemie Judzkiem za dnia Heroda króla, oto mędrcy ze wschodu słońca przybyli do Jeruzalemu, mówiąc: Gdzież jest ten, który się narodził, król żydowski? Bośmy widzieli gwiazdę jego na wschód słońca, i przyjechaliśmy, abyśmy mu się pokłonili.
Mt 2:1–2 · Biblia Gdańska (1881)

W tekście greckim stoi słowo magoi, magowie. John MacArthur wyjaśnia, że nie byli to królowie, lecz mędrcy i astrologowie, prawdopodobnie z Persji, i przypuszcza, że ich znajomość hebrajskich Pism sięgała czasów Daniela, który służył wśród mędrców Babilonu. William MacDonald dodaje, że ze względu na wiedzę królowie często brali takich ludzi na doradców. Komentarz praktyczny do Nowego Testamentu zauważa ostrożnie, że ich pokłon nie musi jeszcze oznaczać wiary w Boską godność Jezusa: być może, jak wielu Żydów, oczekiwali raczej wyjątkowego władcy.

Królem, który ich przyjął, był Herod Wielki. MacArthur podaje, że panował od 37 do 4 roku przed Chr., więc Jezus urodził się przed 4 rokiem przed Chr. Komentarz praktyczny opisuje podwójny lęk: Herod bał się utraty władzy, a mieszkańcy Jerozolimy obawiali się nowych krwawych rządów (Mateusza 2:3).

Trzej królowie? Czego Biblia nie mówi

Wiele z dobrze znanego obrazu pochodzi z późniejszej tradycji, a nie od Mateusza.

Liczba. Mateusz nigdzie nie mówi, ilu ich było. MacArthur wyjaśnia, że liczbę trzy wywiedziono z trzech darów.
Tytuł. Byli magami, nie królami. MacArthur mówi to wprost: mędrcy i astrologowie, ale nie władcy.
Imiona. Imiona Kacper, Melchior i Baltazar pochodzą z tradycji Kościoła. Biblia nie podaje imion.
Czas. Mędrcy nie przyszli w noc narodzenia. Znaleźli Dziecko w domu, a nie w stajni (Mateusza 2:11), a Herod kazał potem zabić chłopców w Betlejem w wieku do dwóch lat, według czasu, o który ich wypytał (Mateusza 2:16). MacDonald wnioskuje, że przybyli jakiś czas po narodzinach, może nawet dwa lata później.

Nic z tego nie czyni tej historii mniej prawdziwą. Pomaga tylko przeczytać to, co Mateusz naprawdę napisał.

Gwiazda i proroctwa

Dlaczego astrologowie ze Wschodu mieliby łączyć gwiazdę z żydowskim królem? Dawno wcześniej pogański prorok Balaam zapowiedział, że z Jakuba wzejdzie gwiazda.

Ujrzę go, ale nie teraz; oglądam go, ale nie z bliska; wynijdzie gwiazda z Jakuba i powstanie laska z Izraela, i pobije książęta Moabskie, i wytraci wszystkie syny Setowe.
Lb 24:17 · Biblia Gdańska (1881)

MacDonald uważa, że mędrcy mogli znać to proroctwo Balaama. Co do samej gwiazdy, komentatorzy się różnią. MacArthur twierdzi, że gwiazda, która szła przed nimi i zatrzymała się nad jednym miejscem (Mateusza 2:9), nie mogła być zjawiskiem naturalnym, takim jak supernowa czy koniunkcja planet, i porównuje ją do słupa obłoku, który prowadził Izraela przez pustynię.

Gwiazda przywiodła ich do Jerozolimy, ale do Betlejem skierowało ich Pismo. Herod zebrał arcykapłanów i uczonych w Piśmie, a oni od razu odpowiedzieli słowami proroka Micheasza (Micheasza 5:2).

A oni mu rzekli: W Betlehemie Judzkiem: bo tak napisano przez proroka: I ty Betlehemie, ziemio Judzka! żadną miarą nie jesteś najmniejsze między książęty Judzkimi; albowiem z ciebie wynijdzie wódz, który rządzić będzie lud mój Izraelski.
Mt 2:5–6 · Biblia Gdańska (1881)

MacArthur zwraca uwagę na smutny fakt: ci znawcy Prawa wiedzieli dokładnie, gdzie urodzi się Mesjasz, ale żaden z nich nie poszedł z mędrcami Go szukać. Herod zaś poprosił gości, by wrócili i powiedzieli mu, gdzie jest Dziecko, aby i on mógł Mu „oddać pokłon”, choć naprawdę chciał Je zabić (Mateusza 2:7–8).

Złoto, kadzidło i mirra

Gdy gwiazda znowu się ukazała, mędrcy bardzo się ucieszyli i poszli za nią do domu, w którym było Dziecko.

A gdy ujrzeli onę gwiazdę, uradowali się radością bardzo wielką; I wszedłszy w dom, znaleźli dzieciątko z Maryją, matką jego, a upadłszy, pokłonili mu się, i otworzywszy skarby swoje, ofiarowali mu dary: złoto i kadzidło i myrrę.
Mt 2:10–11 · Biblia Gdańska (1881)

Komentarz praktyczny podkreśla, że dary i pokłon świadczą o tym, iż traktowali Jezusa jak prawdziwego króla, a ich wielka radość pokazuje, że spełniły się ich długie tęsknoty. MacDonald zauważa, że oddali pokłon Jezusowi, a nie Maryi czy Józefowi. Wielu widzi sens w każdym z darów: złoto mówi o Jego Boskości i chwale, kadzidło o wonności Jego doskonałego życia, a mirra, gorzka wonność używana przy pogrzebach, o cierpieniach, które poniesie za grzechy świata. MacArthur dodaje, że pokłon pogan miał znaczenie prorocze: narody przynoszą dary Królowi Izraela (Psalm 72:10, Izajasza 60:6).

Ostrzeżeni we śnie, aby nie wracali do Heroda, inną drogą udali się do swojej ziemi (Mateusza 2:12). MacDonald wyciąga prostą lekcję: kto naprawdę spotkał Chrystusa, nie wraca tą samą drogą.

Dlaczego ta historia jest ważna

Matthew Henry pokazuje kontrast, wokół którego zbudowana jest ta opowieść: obcy z daleka gorliwie szukali Chrystusa, a Jego własny lud, który miał Pismo i mieszkał kilka kilometrów od Betlejem, nie zrobił ani kroku, aby Go zobaczyć. Mędrcy mieli mniej światła, ale szli za światłem, które mieli, i ono doprowadziło ich do Jezusa.

Komentarz praktyczny ujmuje to tak: w osobach mędrców pokłon Jezusowi złożyli wszyscy nie-Izraelici, bo Ten, którego nazwano królem żydowskim, przyniesie zbawienie całemu światu. Ich droga stawia każdemu czytelnikowi to samo pytanie, co Jerozolimie: skoro wiesz, gdzie Go znaleźć, czy pójdziesz oddać Mu pokłon?