Co mówi Biblia o kremacji?

Krótka odpowiedź

Biblia nigdzie nie nakazuje pochówku w ziemi ani nie zakazuje kremacji. Pogrzeb był zwyczajem ludu Bożego i wyraża nadzieję zmartwychwstania, dlatego wielu chrześcijan go wybiera, ale Bóg może wskrzesić każde ciało, a skremowany wierzący nie traci nic z tej nadziei.

To pytanie pojawia się zwykle w trudnej chwili: umarł ktoś bliski albo ktoś myśli o własnym pogrzebie i chce postąpić tak, jak podoba się Bogu. Uczciwa odpowiedź brzmi: Biblia nie daje w tej sprawie bezpośredniego przykazania. Nigdzie nie czyni pochówku prawem i nigdzie nie zakazuje palenia ciał. Pokazuje jednak, jak lud Boży traktował ciała zmarłych, i daje pewną nadzieję, która jest o wiele ważniejsza niż forma pogrzebu.

W Biblii zmarłych grzebano

Od samego początku Biblia mówi o śmierci jako o powrocie do ziemi. Po upadku Bóg powiedział do Adama:

W pocie oblicza twego będziesz pożywał chleba, aż się nawrócisz do ziemi, gdyżeś z niej wzięty; boś proch, i w proch się obrócisz.
Rdz 3:19 · Biblia Gdańska (1881)

John MacArthur wyjaśnia, że powrót do ziemi oznacza po prostu śmierć: przez grzech człowiek stał się śmiertelny. Ciało wzięte z prochu wraca do prochu. Dla wierzącego śmierć jest zarazem drzwiami do obecności Pana (2 Koryntian 5:8).

W całym Piśmie lud Boży grzebał swoich zmarłych. Abraham kupił pole, aby pochować Sarę w znajdującej się tam jaskini (Rodzaju 23:19). Józef, umierając w Egipcie, kazał braciom przysiąc, że zabiorą jego kości do ziemi obiecanej przez Boga (Rodzaju 50:25). MacArthur zauważa, że Józef umarł tak, jak żył, ufając, że Bóg dotrzyma słowa, a wieki później jego kości pochowano w Sychem (Jozuego 24:32). Samego Jezusa owinięto w płótna z wonnościami i złożono w grobie, jak było w zwyczaju u Żydów (Jana 19:40).

Gdzie Biblia wspomina o paleniu ciał

O paleniu zmarłych mówi tylko kilka fragmentów. Najwyraźniejszy opisuje koniec króla Saula. Filistyni zawiesili jego ciało na murze Bet-Szean, a mieszkańcy Jabesz w Gileadzie, ryzykując życie, zabrali je stamtąd:

Wstali wszyscy mężowie mocni, i szli przez onę całą noc, i wzięli ciało Saulowe, i ciała synów jego z muru Betsan, a przyszedłszy do Jabes spalili je tam. A wziąwszy kości ich, pogrzebli je pod drzewem w Jabes, i pościli siedm dni.
1 Sm 31:12–13 · Biblia Gdańska (1881)

Ci ludzie zawdzięczali Saulowi ocalenie swojego miasta przed Ammonitami. MacArthur przypuszcza, że spalili ciała, ponieważ były okaleczone. Kości jednak pochowali i pościli siedem dni. MacArthur przypomina też, że pozostawienie zmarłego bez pochówku uważano za największą hańbę. Biblia opowiada tę historię jako przykład wierności, a nie grzechu.

W innych miejscach palenie ciała jest znakiem pogardy. Prorok Amos potępia Moab za to, że spalił kości króla Edomu na wapno (Amosa 2:1). MacArthur widzi w tym zemstę, która nie zatrzymała się nawet przed śmiercią, a Matthew Henry pisze, że bezczeszczenie martwych ciał jest bezbożne, bo wierzymy w ich zmartwychwstanie i go oczekujemy. Grzechem była tu nienawiść i zemsta, a nie sam ogień.

Czy Bóg może wskrzesić skremowane ciało?

Tak, i to jest sedno sprawy. W 15. rozdziale Pierwszego Listu do Koryntian Paweł odpowiada tym, którzy pytali, jak w ogóle mogą zmartwychwstać umarli. Posługuje się obrazem ziarna:

Takci będzie i powstanie umarłych. Bywa wsiane ziarno w skazitelności, a będzie wzbudzone w nieskazitelności. Bywa wsiane w niesławie, a będzie wzbudzone w sławie; bywa wsiane w słabości, a będzie wzbudzone w mocy; bywa wsiane ciało cielesne, a będzie wzbudzone ciało duchowne. Jest ciało cielesne, jest też ciało duchowne.
1 Kor 15:42–44 · Biblia Gdańska (1881)

William MacDonald zwraca uwagę, że ziarno pada w ziemię i rozkłada się, a jednak wyrasta z niego życie. Komentarz praktyczny do Nowego Testamentu podkreśla, że człowiek musi obumrzeć, by kiedyś żyć, tak jak ziarno, i że dokonuje się to mocą wszechmocnego Boga. MacArthur wymienia cztery różnice nowego ciała: nie będzie w nim choroby i śmierci, wstydu grzechu, słabości ani ograniczeń obecnego życia. Bóg, który każdemu nasieniu daje właściwe mu ciało (1 Koryntian 15:38), nie jest zależny od tego, co stało się z dawnym.

Każde ciało prędzej czy później obraca się w proch, powoli w grobie albo szybko w ogniu. Wierzący ginęli na morzu i w ogniu, nie zostawiając grobu, a Biblia mówi, że morze i śmierć oddadzą swoich umarłych (Objawienie 20:13). Najważniejsze jest to, czy należymy do Chrystusa.

Jak chrześcijanie decydują dziś

Ponieważ Biblia nie rozstrzyga tej sprawy przykazaniem, szczerzy chrześcijanie dochodzą do różnych wniosków.

Wielu wybiera pochówek w ziemi. Idzie on za przykładem Abrahama, Józefa i pogrzebu Jezusa i wyraża to, co opisuje Paweł: ciało zostaje zasiane jak ziarno w oczekiwaniu na zmartwychwstanie. Dlatego niektóre kościoły zachęcają do pochówku.
Wielu innych uznaje kremację za dopuszczalną. Przypominają, że Pismo jej nie zakazuje, że moc Boga do wskrzeszenia umarłych nie zależy od stanu ciała, a koszty, odległość czy miejscowe przepisy bywają poważną przeszkodą dla pochówku.

Ważniejsza od formy jest postawa serca. Pogrzeb powinien okazywać szacunek ciału jako Bożemu stworzeniu, a nie głosić, że ciało nic nie znaczy albo że zmartwychwstania nie będzie.

Jeśli ktoś, kogo kochasz, został skremowany, nie musisz się o niego z tego powodu lękać. Paweł pisał do pogrążonych w żałobie wierzących, by nie smucili się jak ci, którzy nie mają nadziei, bo Bóg przyprowadzi z Jezusem tych, którzy w Nim zasnęli (1 Tesaloniczan 4:13–14). Nasza nadzieja nie opiera się na grobie ani na urnie, lecz na zmartwychwstałym Panu. Więcej o tej nadziei przeczytasz w artykule Co dzieje się z człowiekiem po śmierci?