Kim jest antychryst?

Krótka odpowiedź

Słowo „antychryst” występuje w Biblii tylko w listach Jana i oznacza każdego, kto zaprzecza, że Jezus jest Chrystusem, który przyszedł w ciele. Paweł i Apokalipsa mówią też o ostatnim przeciwniku Chrystusa. Chrześcijanie różnią się: to jeden przyszły władca, duch działający w każdej epoce albo jedno i drugie.

Antychryst to imię znane z filmów i powieści nie mniej niż z Biblii i wielu wyobraża sobie jednego złoczyńcę z tajemniczą liczbą. Biblia mówi o tym mniej i ostrożniej. Tutaj idziemy za tekstami i pokazujemy, gdzie chrześcijanie rozumieją je odmiennie.

Kogo Jan nazywa antychrystami

Samo słowo występuje tylko w listach Jana.

Dziateczki! ostateczna godzina jest; a jakoście słyszeli, że antychryst przyjść ma, i teraz wiele antychrystów powstało; stąd wiemy, iż jest ostateczna godzina.
1 J 2:18 · Biblia Gdańska (1881)

Komentarz praktyczny do Nowego Testamentu wyjaśnia, że ostatnia godzina nie oznacza samego powtórnego przyjścia, lecz czas poprzedzający koniec, a jej cechą jest wystąpienie antychrystów. Według tego komentarza Paweł mówił o jednostce, natomiast Jan ujmuje antychrysta zbiorowo, jako wielu błędnowierców, z którymi walczy. John MacArthur zauważa, że pierwsze „antychryst” stoi w liczbie pojedynczej i wskazuje na przyszłego władcę świata, a „wielu antychrystów” to ludzie, przede wszystkim fałszywi nauczyciele.

Jan podaje, po czym ich poznać.

Ale wszelki duch, który nie wyznaje, że Jezus Chrystus w ciele przyszedł, nie jest z Boga; ale ten jest on duch antychrystowy, o którymeście słyszeli, iż idzie i teraz już jest na świecie.
1 J 4:3 · Biblia Gdańska (1881)

Komentarz praktyczny tłumaczy, że kryterium jest chrystologiczne: wyznanie, że Jezus Chrystus przyszedł w ciele, świadczy o Bożym pochodzeniu ducha, a formuła kieruje się przeciw doketyzmowi. William MacDonald dodaje, że dziś wielu mówi o Jezusie rzeczy do przyjęcia, ale nie uznaje Go za Boga, który stał się człowiekiem: nazywają Chrystusa „boskim”, lecz nie Bogiem. Tę samą cechę Jan podaje w drugim liście (2 Jana 1:7). Mówiąc prosto, każda nauka, która odrzuca Jezusa jako Chrystusa, prawdziwie ucieleśnionego, ma ducha antychrysta.

Człowiek grzechu u Pawła

Paweł pisze o ostatnim przeciwniku, choć słowa „antychryst” nie używa.

Niech was nikt nie zwodzi żadnym sposobem; albowiem nie przyjdzie on dzień, ażby pierwej przyszło odstąpienie i byłby objawiony człowiek on grzechu, on syn zatracenia. Który się sprzeciwia i wynosi nad to wszystko, co się zowie Bogiem, albo co ma Boską cześć, tak iż on w kościele Bożym jako Bóg usiądzie, udawając się za Boga.
2 Tes 2:3–4 · Biblia Gdańska (1881)

Komentarz praktyczny zauważa, że postać ta jest tak tajemnicza, iż nie wiadomo nawet z pewnością, czy to zbiorowość, czy jednostka, choć bardziej prawdopodobna jest jednostka. Według niego Paweł oparł obraz na opisie Daniela, jakby na portrecie Antiocha IV Epifanesa. MacDonald widzi tu przyszłego przywódcę świata, wcielenie grzechu i buntu, który zasiądzie w świątyni w Jerozolimie, i przypomina, że greckie anti znaczy zarówno „przeciw”, jak i „zamiast”. New Geneva Study Bible zauważa, że opis nawiązuje do „małego rogu” u Daniela i zapowiada Bestię z Apokalipsy 13.

Znamię i liczba 666

W Apokalipsie Bestia żąda czci od wszystkich.

A czyni, aby wszyscy, mali i wielcy, bogaci i ubodzy, i wolni, i niewolnicy, wzięli piętna na prawą rękę swoję albo na czoła swe, A żeby żaden nie mógł kupować ani sprzedawać, tylko ten, który ma piętno albo imię bestyi albo liczbę imienia jej. Tu jest mądrość. Kto ma rozum, niech zrachuje liczbę onej bestyi; albowiem jest liczba człowieka. A ta jest liczba jej, sześćset sześćdziesiąt i sześć.

Ap 13:16–18 · Biblia Gdańska (1881)

Komentarz praktyczny uważa, że znamię i imię Bestii mogą nawiązywać do starożytnego tatuażu religijnego, a sens jest niewątpliwy: tylko jawna przynależność do Bestii chroni przed bojkotem gospodarczym. MacArthur dodaje, że w Rzymie znak taki nosili niewolnicy i żołnierze, i zaznacza, że tekst nie mówi, jakie będzie imię i system liczbowy. Według MacDonalda to próba zmuszenia ludzi metodami gospodarczymi do porzucenia Chrystusa na rzecz bałwochwalstwa, a prawdziwi wierzący wybiorą śmierć zamiast wyparcia się Zbawiciela.

Co do liczby: Komentarz praktyczny przypomina, że historia egzegezy zna bez liku prób jej rozszyfrowania, a najbliższe prawdy zdaje się odczytanie „Cezar Neron”. MacArthur uważa, że sześć to liczba człowieka, o jeden mniejsza od doskonałej siódemki, i że nie warto spekulować ponad to, co mówi tekst. New Geneva Study Bible dopowiada, że liczba mogła odnosić się tylko do Nerona.

Co to dla nas znaczy

Chrześcijanie mają więc co najmniej trzy rozumienia. Jedni oczekują jednej osoby na końcu historii (MacArthur, MacDonald). Drudzy podkreślają, że duch antychrysta działa już teraz wszędzie tam, gdzie zaprzecza się Chrystusowi, tak jak pisze Jan. Trzeci patrzą na postacie świata starożytnego, takie jak Neron czy Antioch Epifanes, które pasują do obrazów tych tekstów. Te rozumienia nie zawsze się wykluczają i wielu chrześcijan je łączy.

Pewne jest jedno: wezwanie. Nie ścigaj imion i dat: sam Jezus mówi, że nikt nie zna dnia (Mateusza 24:36). Sprawdzaj każdą naukę pytaniem, które daje Jan: czy wyznaje Jezusa Chrystusa, który przyszedł w ciele? Kto się Go trzyma, nie ma się czego bać ze strony żadnego antychrysta.